Wspomnienie o prymasie

Z okazji 90. rocznicy śmierci Prymasa Polski kardynała Edmunda Dalbora w Ostrowie Wielkopolskim – rodzinnym mieście arcybiskupa poznańskiego i gnieźnieńskiego odbył się wykład na jego temat. O dziejowej roli kardynała Dalbora mówił ks. biskup Jan Kopiec, ordynariusz diecezji gliwickiej.

Inicjatorem spotkania w ostrowskim I Liceum Ogólnokształcącym był prof. Jerzy Pietrzak, który w słowie wstępnym przedstawił związki prymasa Dalbora z Ostrowem Wielkopolskim. Przypomniał, że Edmund Dalbor urodził się 20 października 1869 r. w Ostrowie Wielkopolskim. W latach 1878-1888 był uczniem tutejszego gimnazjum (obecnie I LO). Zaznaczył, że kiedy w 1915 r. kanonik Dalbor został arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim w odpowiedzi na gratulacje, jakie otrzymał od parafii ostrowskiej napisał, że na dowód swego związku z Ostrowem postanowił, aby w jego herbie znalazło się jabłko królewskie wzięte z herbu tego miasta. Dodał, że prymas Dalbor bywał w Ostrowie Wielkopolskim. Ostatni raz przybył do miasta w 1925 r., kiedy to poświęcił pomnik ks. kardynała Mieczysława Halki Ledóchowskiego, do którego miał specjalny sentyment, bo jako chłopiec pamiętał te chwile, kiedy kardynał Ledóchowski był więziony w ostrowskim więzieniu i w czasie, gdy ludzie wychodzili z niedzielnej Mszy św. z okna błogosławił ludowi ostrowskiemu. Wiele osób sądzi, że pod wpływem tych wydarzeń zrodziło się powołanie kapłańskie Dalbora. Wskazał też, że w pamięci najbardziej pozostała wizyta w 1923 r., gdy prymas Dalbor odebrał w ratuszu na Rynku z rąk burmistrza Ostrowa dyplom Honorowego Obywatela Miasta Ostrowa Wielkopolskiego i nawiedził swoje gimnazjum. Przypomniał, że rodzice kardynała Dalbora są pochowani na Starym Cmentarzu. Dodał, że na ścianie ostrowskiej Konkatedry przy wejściu głównym znajduje się tablica poświęcona jego osobie odnowiona w ostatnich dniach staraniem proboszcza ks. kanonika Krzysztofa Nojmana. Tę tablicę w 1970 r. poświęcił ks. arcybiskup Antoni Baraniak. Ponadto w bocznym ołtarzu świątyni jest figura św. Stanisława, którego twarz przedstawia rysy kardynała Dalbora.

Wykład pt. „Rola dziejowa Prymasa Polski kardynała Edmunda Dalbora (1969-1926)” wygłosił ordynariusz gliwicki ks. biskup Jan Kopiec, profesor zwyczajny historii Kościoła na Uniwersytecie Opolskim, członek Rady Naukowej oraz Rady ds. Kultury i Dziedzictwa Kulturowego Konferencji Episkopatu Polski, autor wielu prac historycznych. Prelegent omówił drogę do kapłaństwa Dalbora, która rozpoczęła się w okresie Kulturkampfu, co spowodowało, że studia filozoficzno-teologiczne rozpoczął na Uniwersytecie w Westfalii, a potem powrócił do własnej archidiecezji, skąd udał się do Rzymu, gdzie studiował prawo kanoniczne. 25 lutego 1893 r. w rzymskiej bazylice św. Jana na Lateranie przyjął święcenia kapłańskie. W Rzymie obronił doktorat i wrócił do kraju do swojej archidiecezji. Najpierw był wikariuszem w kościele św. Marcina w Poznaniu, potem w katedrze poznańskiej, a w wieku 27 lat otrzymał nominację na kanclerza Kurii w Poznaniu, skąd po 3 latach został przeniesiony do Gniezna, gdzie był prof. prawa kanonicznego i został włączony do grona kanoników tutejszej kolegiaty św. Jerzego. W 1901 r., mając zaledwie 32 lata, został mianowany kanonikiem Kapituły Katedralnej w Poznaniu. W 1909 r. został wikariuszem generalnym i oficjałem, a w 1914 r. odznaczono go godnością papieskiego prałata.

Ks. biskup Kopiec przedstawił działalność ks. Edmunda Dalbora w okresie I wojny światowej. Zaznaczył, że w tym czasie kapłan angażował się w wielu akcjach opieki nad młodzieżą, popierania idei skautowej, założył Towarzystwo Młodzieży Polskiej pw. św. Stanisława Kostki w Poznaniu, głównie dla młodzieży rzemieślniczej. Na ten okres przypada też nominacja na arcybiskupa gnieźnieńskiego i poznańskiego. Uroczysta konsekracja biskupia miała miejsce w katedrze poznańskiej 21 września 1915 r. Już jako arcybiskup pomagał ofiarom wojny. W 1915 r. założył Komitet Niesienia Pomocy w Królestwie Polskim, a w 1917 utworzył Związek Towarzystw Dobroczynnych Caritas.

Biskup gliwicki odwołał się też do listu pasterskiego prymasa Dalbora napisanego w 1916 r. z okazji 950. rocznicy chrztu Polski, w którym w tamtych czasach odważnie stwierdził, że wraz z Mieszkiem I zaczęła się historia Kościoła i narodu polskiego.

Prelegent omówił działalność kardynała Dalbora w dwóch ostatnich miesiącach 1918 r. Podkreślał, że 14 listopada prymas wydał odezwę nawołującą do uznania nowych władz, ale przestrzegał przed postawami zachęcającymi do gwałtu i szerzenia nienawiści. Dodał, że 3 grudnia w farze poznańskiej celebrował uroczystą Mszę św. na rozpoczęcie polskiego Sejmu Dzielnicowego, gdzie był niezwykle podniośle i owacyjnie witany jako prymas odradzającej się Polski, a 26 grudnia uczestniczył w Poznaniu w powitaniu Ignacego Paderewskiego.

Ks. biskup Kopiec wskazał na okoliczności ustanowienia Dalbora kardynałem w 1919 r. Tę godność nadał mu papież Benedykt XV. Przytoczył również fragmenty ostatniego listu pasterskiego prymasa, który miał być odczytany w kościołach archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej w dniu 14 lutego, jednak zmarł 13 lutego i nie zdążył tego listu ukończyć. Okazją do napisania listu było ustanowienie przez papieża Piusa XI święta Chrystusa Króla. Na zakończenie wykładu zaznaczył, że prymas Dalbor zawsze elegancko prezentował się, był smukłej postawy, o wykwintnych manierach. Dodał, że od 1922 r. kardynał Dalbor nie często pojawiał się publicznie, ponieważ chorował. Zmarł w rezydencji w Poznaniu w dniu 13 lutego 1926 r., mając zaledwie 56 lat życia. Został pochowany w katedrze gnieźnieńskiej.

Organizatorem spotkania z okazji 90. rocznicy śmierci Prymasa Polski ks. kardynała Edmunda Dalbora był starosta ostrowski Paweł Rajski. W spotkaniu uczestniczyli m.in.: ks.biskup senior Teofil Wilski, ostrowskie duchowieństwo z ks. infułatem Tadeuszem Szmytem, ks. prałatem Alfredem Mąką, ks. prałatem Tomaszem Ilskim, ks. kanonikiem Krzysztofem Nojmanem, poseł Tomasz Ławniczak, wicewojewoda Marlena Maląg, zastępca prezydenta Ostrowa Wielkopolskiego Ewa Matecka, przewodniczący Rady Powiatu Ostrowskiego Andrzej Leraczyk, prezes Akcji Katolickiej prof. Zbigniew Trybuła, młodzież I LO.

Wykład ks. biskupa Jana Kopca, ordynariusza diecezji gliwickiej.

Retransmisja wykładu – Telewizja internetowa Diecezji Kaliskiej DOM JÓZEFA


Wspomnienie o prymasie

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie. Więcej na temat ciasteczek (cookies) przeczytasz tutaj oraz w naszej polityce prywatności tutaj.

Zamknij